مهندسی زراعی

چکیده رها­کردن فاضلاب­ها در محیط، اگرچه تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت بشر تلقی می­گردد؛ ولی استفاده از آن در کشاورزی به صورت یک کود سرشار از مواد آلی و عناصر غذایی مهم و مؤثر در رشد گیاه توصیه می­شود. در این مطالعه اثرات استفاده از لجن فاضلاب شهری تصفیه شده به صورت یک کود آلی ارزان قیمت، منبعی تجدید­پذیر در طبیعت و یک پسماند شهری بر خصوصیات شیمیایی و عناصر غذایی ضروری خاک و خصوصیات فیزیولوژیکی نهال زیتون به تنهایی و در مقایسه با کود شیمیایی و اثر توأم آنها مورد مطالعه قرار گرفت. این پژوهش به مدت 6 ماه در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهیدچمران اهواز با12 تیمار و 3 تکرار انجام شد. بدین منظور اثر لجن، کود شیمیایی کامل و اثر توام آنها بر برخی خصوصیات شیمیایی خاک مانند شوری، قلیاییت، میزان ماده آلی و عناصر غذایی پرمصرف خاک و خصوصیات فیزیولوژیکی گیاه زیتون بررسی گردید. نتایج نشان داد که اثر لجن فاضلاب بر تعداد شاخه­های جدید ، طول گیاه، وزن خشک ریشه و تعداد برگ­های جدید گیاه زیتون معنی دار شد. لجن فاضلاب با افزایش ماده آلی خاک، موجب بهبود خصوصیات شیمیایی خاک گردید و غلظت عناصر غذایی خاک را افزایش داد. تیمار 150 تن بر هکتار لجن فاضلاب بدون کود شیمیایی دارای بهترین اثر بر خصوصیات گیاه زیتون و عناصر غذایی خاک بود. با استفاده از لجن فاضلاب، افزایش تعداد برگ، میزان سطح برگ و مقدار ماده آلی خاک حدود 2 برابر تیمار شاهد و میزان کاهش pH حدود 4/0 واحد محاسبه شد و تاثیر لجن فاضلاب بر مقدار پتاسیم خاک­ها نسبت به فسفر و نیتروژن کمتر بود.

چکیده هدف از اجرای این پژوهش، بررسی تاثیر طول مدت رطوبت­دهی (2 و 4 روزه)، دمای رطوبت­دهی (10 و °C 25( و رطوبت نهایی دانه ( 8، 11، w.b. 14%) بر درصد دانه­های خردشده در مراحل پوست­گیری و سفید­کنی سه رقم متداول شلتوک دراستان گیلان بود. نتایج نشان داد که اثرات عوامل اصلی و متقابل بر درصد خرد شدگی دانه در مراحل پوست­گیری و سفیدکنی معنی دار بود. رقم هاشمی از بیشترین میانگین دانه­های خرد سفیدکنی(99/42%) و پوست­گیری (48/38%) برخوردار بود و با افزایش مدت رطوبت دهی از دو روز به چهار روز خرد مرحله پوست­گیری از 23/20 % به 59/15% و درصد دانه های خرد مرحله سفیدکنی از 83/29 % به 19/27% کاهش معنی داری داشت و با افزایش دمای رطوبت­دهی نمونه­ها از 10 به °C25، میانگین دانه­های خرد مرحله پوست­گیری از 26/19% به 567/16% و میانگین درصد دانه­های خرد مرحله سفیدکنی، نمونه­ها از مقدار 64/29% به 38/27% کاهش معنی­داری داشت. افزایش رطوبت نهایی نمونه­ها از 8 الی w.b. 14% باعث کاهش معنی­دار دانه­های خرد پوست­گیری از مقدار میانگین 39/21% به 88/14%  و باعث افزایش معنی­دار دانه­های خرد سفیدکنی از میانگین 1/25% به 05/31% شد. نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل چهارتایی نشان داد که کمترین دانه­های خرد حاصل از پوست­گیری (736/4%) در آزمایش با رقم حسنی و مدت رطوبت دهی 4 روزه، دمای رطوبت دهی°C10 و رطوبت نهایی w.b. 14% و بیشترین مقدار دانه­های خرد حاصل از پوست­گیری (8/56%) در آزمایش با رقم هاشمی، مدت رطوبت­دهی 2 روزه، دمای °C 10 و رطوبت نهایی w.b. 8% به­دست آمد، همچنین کمترین دانه­های خرد حاصل از سفیدکنی (435/9%) در آزمایش با رقم خزر و مدت رطوبت دهی 4 روزه، دمای رطوبت­دهی°C 25 و رطوبت نهایی w.b. 11% و بیشترین مقدار دانه­های خرد (85/57%) در آزمایش با رقم هاشمی، مدت رطوبت­ دهی 2 روزه، دمای °C 10 با رطوبت نهایی w.b. 14% به دست آمد. 

چکیده این پژوهش با هدفبررسی مدل LEACHN برای پیش بینی انتقال رطوبت، نیترات و آمونیوم در نیمرخ خاک برای دوره رشد گیاه ذرت در منطقه شمال استان خوزستان در 2 سال متوالی اجرا شد. آب در سه سطح (50 ، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و کود نیتروژن در سه سطح(Kg ha^-1150، 225 و 300) و سه تقسیط مساوی قبل از کاشت، مرحله 8-6 برگی و قبل از گلدهی اعمال شد. نتایج واسنجی مدل نشان داد که مقادیر ضرایب نیترات زایی، نیترات زدایی و انتشار پذیری به ترتیب برابر باdays^-1 17/0 ، 004/0 و mm200 کمترین خطای متوسط (MBE) و بالاترین کارایی مدل (EF) در طول دوره رشد را ایجاد کرد، به طوری که محدوده تغییرات این شاخص ها برای نیترات به ترتیب بین 09/2- تا 89/3، و 1/0- تا 88/0 می باشد.با این حال،دقت مدل در پیش بینی انتقال آمونیوم کمتر از نیترات بود.مقادیر اندازه گیریو پیش بینی شده مدل نشان داد کهانتقال نیترات به لایه های پایین تر از cm60 در هیچ یک از تیمارهاصورت نگرفت. شاخص های آماری MBE، EFو ضریب تغییرات (CV) مدل برای پیش بینی رطوبت خاک در عمق های مختلف به ترتیب بین 003/0 تا 019/0، 24/0 تا 73/0 و 8/5 تا 9/17 درصد تغییر نمود که بیانگر دقتبالای مدل در پیش بینی رطوبت خاک می باشد.

چکیده امروزه از کود کمپوست به عنوان جایگزینی برای کودهای شیمیایی که خساراتی را برای سلامتی انسان­ها و همچنین برای زمین‌های کشاورزی به بار می­آورد،یاد می­شود. مشکلاتی مانند: حمل ونقل(حجم زیاد)، رطوبت زیاد، توزیع کود در مزرعه، گرد و غبار و انبارداری، در ارائه این کود به مزرعه وجود دارد.پلت و گرانول، راه حل فشرده سازی برای حل مشکلات مطرح شده پیشنهاد میگردد. تاثیر پارامترهای گرانول کود کمپوست بر روی درصد گرانول مفید تولید شده با استفاده از دستگاه استوانه دوار در مقیاس آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت.برای گرانول کردن تاثیرچهار پارامتر، سرعت چرخش استوانه دوار، زمان گرانول کردن، درصد پرشدگی استوانه دوار از مواد اولیه و غلظت چسباننده بر مقاومت به شکست گرانول‌های تولیدی مورد تحقیق قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد که سه عامل، زمان فرآیند گرانول کردن، درصد پرشدگی و درصد ملاس(نسبت ملاس به آب) بر مقاومت به شکست گرانول­ها و همچنین اثر متقابل سرعت چرخش استوانه و زمان گرانول کردن بر روی مقاومت به شکست گرانول­ها اثر معنی دار دارند. نتایج نشان می­دهد با افزایش درصد ملاس، زمان گرانول کردن و درصد پرشدگی استوانه مقاومت به شکست گرانول­ها افزایش می­یابد.

چکیده ریز­جاندارن در فراهم سازی عناصر غذایی برای گیاه و تکامل خاک، کارایی ویژه­ای دارند. این بررسی برای شناخت پیامد کاربرد دو سویه باکتری Bacilluscereus بر آزاد­سازی پتاسیم و آهن از کانی­های میکایی انجام شد. آزمایشفاکتوریلدر قالبطرحکاملاًتصادفی با دو گونه کانی (فلوگوپیت و موسکویت)، دو سویه باکتری (PTCC 1247 و PTCC 1665) و شاهد و هشت زمان در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که آزاد­سازی پتاسیم و آهن بسته به سویه باکتری و گونه کانی ناهمانند است. سویه PTCC1665 پتاسیم بیشتری آزاد نمود. پتاسیم آزاد­شده در تیمار مایه زنی شده با سویه  PTCC 1665 در برابر سویه PTCC 1247و تیمار شاهد بیشتر بود. آهن آزاد شده در آغاز آزمایش افزایش یافت، با گذشت زمان روند کاهشی شد و دوباره روند افزایشی پیدا نمود. روی­همرفته اندازه آزاد­شدن آهن از فلوگوپیت بیشتر از موسکویت بود.

چکیده هدف از این پژوهش مقایسه اثر سطوح مختلف کود زیستی شامل باکتری‌های آزادزی تثبیت کننده نیتروژن آزوسپیریلوم و ازتوباکتر به تنهایی یا به صورت تلفیقی، به همراه باکتری‌های محرک رشد گیاه سودوموناس فلورسنس و باسیلوس سابتیلیس در ترکیب با پنج سطح کود نیتروژنه بر ویژگی‌های رشد و عملکردی گیاه گندم بود. آزمایش به صورت فاکتوریل، شامل کود زیستی و مقادیر مختلف کود نیتروژن در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. در پایان دوره رشد گیاه صفات تعداد سنبله، تعداد دانه، عملکرد گیاه، نسبت وزن دانه به کاه، عملکرد کاه و درصد نیتروژن دانه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد در اثر اصلی کود زیستی، بیشترین تأثیر را کود زیستی حاوی ازتوباکتر، آزوسپیریلوم ، سودوموناس و باسیلوس سابتیلیس داشته، و به ترتیب 8، 5/22، 5/26 و 3/23 درصد مقادیر صفات نیتروژن دانه، تعداد سنبله، عملکرد کاه و عملکرد گیاه را نسبت به گیاه شاهد افزایش داد. در اثر اصلی کود شیمیایی بر صفات مورد بررسی اگر چه سطح کودی 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص بیشترین مقدار را داشته ولی تفاوت معنی داری با سطح کود 75 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص نشان نداد. در اثر متقابل هم برهم کنش کود زیستی حاوی ازتوباکتر، آزوسپیریلوم ، سودوموناس و باسیلوس سابتیلیس با 75 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار بالاترین مقادیر را به خود اختصاص داد و توانست به ترتیب 25، 4/100، 5/53، 6/100 و 6/92 درصد صفات تعداد دانه، تعداد سنبله، نیتروژن دانه، عملکرد کاه و عملکرد گیاه را نسبت به گیاه شاهد افزایش دهد.

چکیده نقشه‌های حاصلخیزی خاک مبنای توصیه‌های کودی، پایش تغییرات تغذیه‌ای خاک و یکی از ابزارهای مهم برای پیش‌بینی کمبود یا سمیت عناصر غذایی در خاک می‌باشند. این مطالعه با هدف تهیه نقشه رقومی عناصر غذایی پرنیاز وکم نیاز و همچنین برخی از خصوصیات فیزیکوشیمیائی مهم خاک برای مراکز خدمات سازمان جهاد کشاورزی جهت بهینه‌سازی مصرف  کودهای شیمیائی در برنامه عملیاتی الگوی کاشت انجام گردید. منطقه مطالعاتی شامل اراضی زیر کشت گندم آبی و دیم بوده و پس از حذف باریکه‌های مرزی شمالی و اراضی شیبدار جنوبی، مساحتی در حدود 500 هزار هکتار را شامل می‌گردد. نقشه‌های جغرافیایی 50000 : 1 به شبکه‌های یک کیلومتر مربعی با فواصل 1000 متر تقسیم شده و به کمک GPS از محل تقاطع خطوط شبکه نمونه مرکب تهیه شد و علاوه بر مقادیر قابل جذب تمامی عناصر غذایی اعم از پرنیاز و کم‌نیاز، برخی از خصوصیات فیزیکوشیمیائی مهم نیز اندازه‌گیری شدند. پس از دریافت نتایج کامل تمام نمونه‌ها، برای هر سری از داده‌ها، یک لایه الکترونیکی (رقومی) ساخته شده و بعد از میان‌یابی نقطه‌ای، پهنه‌بندی انجام شد. ناهمگنی داده‌ها در جهات مختلف بررسی و همبستگی مکانی داده‌ها نیز ارزیابی شدند. با آنالیز واریوگرام، تغییرات مکانی داده‌ها تعیین گردیده و با توجه به مجموع نتایج، واریوگرام هر متغیر برای انتخاب مدل مناسب مورد استفاده قرار گرفته و از طریق میان‌یابی نقطه‌ای با تکنیک آماری کریجینگ، نقشه متغیر مورد مطالعه تهیه و ارائه گردید.

چکیده در طی سال‎های گذشته پیشرفت‎های گسترده‎ای در زمینه علم نقشه­برداری رقومی خاک شده است؛ به­طوری­که منجر به تولید نقشه­های رقومی خاک در سطح ملی و قاره­ای گردیده است؛ اما به ­رغم مطالعات بسیار زیادی که در سطح دنیا انجام گرفته است و یا در حال انجام شدن می­باشد، تعداد اندکی از خاک­شناسان ایرانی به علم نقشه­برداری رقومی خاک علاقه نشان داده­اند؛ لذا در تحقیق حاضر، سعی شده تا از انواع روش­های داده­کاوی  برای پیش­بینی مکانی گروه­های بزرگ خاک در اراضی به وسعت 72000 هکتار در منطقه­ی اردکان بهره گرفته شود. در این منطقه بر اساس روش مربع لاتین مکان جغرافیایی 187 پروفیل خاک مشخص شده و سپس تشریح، نمونه­برداری و بر اساس سیستم آمریکایی به شش گروه بزرگ و هشت زیرگروه طبقه­بندی شدند. متغیرهای محیطی یا نمایندگان فاکتورهای خاک­سازی که در این پژوهش استفاده شدند، شامل ویژگی های توپوگرافی  داده­های تصویر ETM⁺ ماهواره لندست 2002 و نقشه­های پلیگونی از جمله سطوح ژئومورفولوژی، زمین­شناسی و کاربری اراضی است. نتایج نشان داد که مدل درخت تصمیم نسبت به سایر مدل­ها دارای برتری نسبی می­باشد؛ بهطوریکه توانسته است دقت پیش­بینی گروه­های بزرگ خاک را نسبت به روش آنالیز تشخیصی (ضعیف­ترین مدل) 44% افزایش دهد. در کل نتایج تحقیق، دقت مدل­های درخت تصمیم، شبکه عصبی مصنوعی، ترکیب شبکه عصبی مصنوعی - الگوریتم ژنتیک، رگرسیون لاجیستیک چندجمله­ای و آنالیز تشخیصی را جهت پیش­بینی گروه­های بزرگ خاک با دقت کلی 70%، 65%، 65%، 55% و 47%، به ترتیب، تایید کرد. همچنین درخت تصمیم، کلاس­های زیرگروه خاک را با دقت 2/84% پیش­بینی نموده است.