مهندسی زراعی

چکیده به منظور بررسی تأثیر زئولیت غنی­ شده با آمونیوم و دو نوع بافت خاک بر خصوصیات رشدی گیاه گندم و کارایی مصرف آب، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه دانشگاه شهید چمران اهواز، در پاییز 1390 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل 5 درصد و 10 درصد زئولیت خام، 5 درصد و 10 درصد زئولیت غنی­شده با آمونیوم، تیمار کود شیمیایی (100 کیلوگرم در هکتار) و بافت خاک شامل لوم رسی و لوم شنی بودند. نتایج نشان داد که بافت خاک بر تمام فاکتورهای خصوصیات رشدی گندم و همچنین کارایی مصرف آب در سطح یک درصد اثر معنی­دار داشت. درصد نیتروژن گیاه، وزن هزاردانه و عملکرد دانه در خاک لوم شنی نسبت به لوم رسی بالاتر بود. کارایی مصرف آب در بافت لوم رسی بیشتر از لوم شنی اندازه­گیری شد. هیچ یک از تیمارهای زئولیتی بر کارایی مصرف آب اثر معنی داری نداشتند. بالاترین درصد نیتروژن گیاه در تیمار کود شیمیایی و 10 درصد زئولیت غنی­شده با آمونیوم و بالاترین عملکرد دانه در تیمار 10 درصد زئولیت غنی­شده با آمونیوم مشاهده شد. بیشترین میزان  C/Nدر تیمار 10 درصد زئولیت خام و در بافت لوم شنی اندازه­گیری شد. بنابراین با کاربرد بیشتر زئولیت غنی­شده با آمونیوم و با مصرف کمتر کود شیمیایی می­توان خصوصیات رشدی گیاه گندم را بهبود داد و از این طریق علاوه بر صرفه­جویی در مصرف کودهای شیمیایی به کاهش آلودگیهای محیط زیست کمک کرد.

چکیده مطالعه حاضر با هدف تعیین و ارزیابی ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی- عضلانی در کارگران سه کارگاه بسته بندی خرما انجام شده است. نتایج بدست آمده می‎تواند در ارایه راه‎های پیشگیری از آسیب‎های یاد شده مورد استفاده قرار گیرد و به تأمین سلامت نیروی کار کمک نماید. در این مطالعه توصیفی- تحلیلی وضعیت‎های بدنی 98 کارگر در شش وظیفه و 29 پوسچر کاری با استفاده از روش ارزیابی سریع کل بدنREBA ارزیابی شد و میزان شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی با استفاده از پرسشنامه نوردیک بدست آمد. اطلاعات جمع‏آوری شده با استفاده از آزمون‎های آماری t-test و²χ وآزمون نسبت‎ها مورد تحلیل قرار گرفت. 05/0 > p به عنوان سطح معنی‎داری در نظر گرفته شد. میانگین سن و سابقه‎کار افراد مورد مطالعه به ترتیب برابر( 86/14∓9/34) سال و (79/5∓01/7 ) سال بدست آمد. 4/69درصد از افراد مورد مطالعه اظهار کردند که در طی 12 ماه گذشته حداقل در یک ناحیه از بدن دچار اختلالات اسکلتی- عضلانی بوده‎اند. بیشترین اختلالات در ناحیه کمر(6/30درصد)، زانو(5/25درصد) و پا و قوزک‎پا(5/23درصد) گزارش شده است. همچنین نتایج حاصل از تکنیکREBA نشان داد در میان 29 پوسچر کاری بررسی شده، 19 پوسچر در سطح خطر متوسط قرار داشتند و انجام اقدامات اصلاحی در مورد آن‏ها ضروری است و 4 پوسچر در سطح خطر بالا قرار داشتند و اقدامات اصلاحی در مورد آن‎ها باید هرچه زودتر انجام شود.  این مطالعه نشان داد که میزان شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی ناشی از کار در بین کارگران کارگاه‏های بسته بندی خرمای مورد مطالعه بالا است. بر اساس نتایج بدست آمده، عمده ترین مشکل ارگونومیک در واحدهای مورد مطالعه پوسچر نامطلوب، بلند کردن و حمل دستی بار و خمش و پیچش کمر می باشد. انجام اقدامات اصلاحی جهت بهبود شرایط کارضروری است.

چکیده شوری خاک و شور شدن اراضی مجاور یکی از پدیده­های مخرب و محدود کنندۀ توسعه کشاورزی می­باشد؛ لذا برای تداوم کشاورزی پایدار این پـدیده باید شناسایی، پایش و مدیریت شود. اولین گـام در این راه، شناسایی مناطق شور و تهیه نقشه شوری خـاک­های کشور است. این تحقیق به منظور ارائه مدلی برای تهیه نقشه شوری با استفاده از داده­های سنجنده ETM⁺ و مقادیر شوری در جنوب اهواز انجام شد. موقعیت مکانی نمونه­ها با استفاده از تفسیر چشمی و تفاوت در بازتاب طیفی پدیده­های مختلف تعیین گردید. نمونه­برداری از عمق 15-0 سانتی­متر انجام شد و هدایت الکتریکی آنها در عصاره اشباع اندازه­گیری گردید. ارزش­های طیفی هر یک از نمونه­ها در باندهای مختلف استخراج و ارتباط بین ارزش­های طیفی با مقادیر عددی شوری خاک بررسی شد. پس از تعیین باندهای مناسب برای شرکت در مدل، نتایج اولیه نشان داد که بین مقادیر شوری سطحی با باندهای 2 و 4 اصلی، شاخص روشنایی و شاخص پوشش گیاهی ارتباط معنی­داری در سطح 1 درصد وجود دارد. با بررسی رابطه بین داده­های طیفی و مقادیر عددی شوری خاک و همچنین بر اساس همبستگی بین آن­ها، بهترین مدل رگرسیون خطی چند متغیره تعیین شد و در نهایت نقشه شوری بر اساس مدل رگرسیونی در محیط GIS تهیه گردید. میان مقادیر شوری واقعی و برآورد شده همبستگی معنی داری در سطح 1 درصد وجود دارد و ضریب همبستگی 772/0 می­باشد. این امر نشان می­دهد مدل بهدست آمده بر اساس اطلاعات ماهواره­ای تخمین­گر خوبی برای برآورد شوری سطحی خاک است.

چکیده ایجاد ساختمان مناسب در خاک به­منظور رشد محصول از اهمیت زیادی برخوردار است و یکی از مشخصه­های اصلی ساختمان خاک، اندازه­ی خاک‌­دانه‌ها است. راه­های مختلفی برای نشان دادن وضعیت پایداری خاک­دانه­ها و درجه خردشدگی وجود دارد که تعیین میانگین وزنی قطر خاک­دانه­ها(MWD) یکی از آن­ها است.محققان عموماً (MWD)را مهم‌ترین معیار کمّی به­منظور بیان درجه­ی خرد شدن خاک می‌شناسند.در این تحقیق تأثیر برخی از عوامل مؤثر بر خرد شدن خاک در ترکیب ادوات خاک­ورزی اولیه و ثانویه شامل زیرشکن، گاوآهن برگرداندار و دیسک ثانویه (ترکیب خاک­ورزی مرسوم در منطقه) به­منظور تهیه­ی زمین برای کاشت محصولات زراعی (غلات) مورد بررسی قرار گرفت که شامل محتوی رطوبتی خاک در دو سطح، سرعت پیش­روی تراکتور در پنج سطح و لایه­های عمقی شخم نیز در پنج سطحبود.آزمایش­های مزرعه‌ای­ در مزرعه آموزشی و تحقیقاتی دانشگاه محقق اردبیلی در قالب طرح کاملاً تصادفی (CRD) با سه تکرار انجام شد. در این مقاله، یک مدل هوشمند، بر اساس رویکرد اصول مدل فازی ممدانی،که برای پیش‌بینی خردشدگی خاک طی عملیات خاک­ورزی توسعه یافته شده، استفاده گردیده است. این مدل فازی شامل 50 قانون بود.نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات اصلی رطوبت، سرعت پیش­روی و لایه­های عمقی شخم به­ طور مجزا بر روی مقدار خردشدگی خاک معنی­دار بود (سطح احتمال 1%). به طوری که با افزایش سرعت پیشروی و لایه­های عمقی شخم و محتوی رطوبتی خاک،(MWD)به­طور معنی­داری افزایش یافت. هم­چنین نتایج مدل فازی نشان داد که نقاط بهینه عوامل مورد بررسی برای اجرای یک شخم بهینه و مناسب در خاک شن­لومی مورد بررسی که در آن تقریباً 50% خاک دانه­ها در محدوده 5/0 تا 6 میلی­متر توزیع شده باشند، به ترتیب برای رطوبت 16-12%، سرعت پیشروی 92/5 کیلومتر بر ساعت و لایه­ عمقی شخم 15 سانتی متر به­دست آمد. 

چکیده گیاه‌پالایی روشی سازگار با محیط زیست برای برداشت آلاینده­ها از خاک­های آلوده، با کاربرد گیاهان است. این پژوهش برای ارزیابی توانایی گیاهان ذرت (zea mayse)، آفتابگردان (Helianthus annuus)، شاهدانه (Cannabis sativa) و کلزا Brassica napus)) کشت شده در خاک معدن سرب و روی آهنگران در برابر یک خاک کشاورزی (زراعی) برای انباشت فلزات سرب، روی و مس در شرایط گلخانه­ای انجام شد. وزن خشک بخش هوایی و ریشه و غلظت فلزات در آنها، فاکتورهای ترابری و غنی سازی و ریخت‌های گوناگون فلزات در خاک اندازه­گیری شد. توزیع سرب و روی در هر دو خاک به صورت باقیمانده>کربناته>آلی>تبادلی و توزیع مس به صورت باقیمانده> آلی> کربناته> تبادلی بود. کمترین و بیشترین غلظت سرب به ترتیب در بخش هوایی ذرت کشت شده در خاک کشاورزی و شاهدانه کشت شده در خاک معدن (50/25 و 30/301 میلی­گرم در کیلوگرم) دیده شد. فاکتور ترابری سرب در دامنه 96/0-72/0 و به ترتیب آفتابگردان> شاهدانه> کلزا>ذرت، برای روی در دامنه  99/0-70/0 و به شکل آفتابگردان>ذرت>شاهدانه>کلزا و برای مس در دامنه 83/1-49/0 و به ترتیب آفتابگردان>شاهدانه>کلزا>ذرت بود. فاکتور غنی سازی سرب از 24/0 تا 48/0 به ترتیب در ذرت و شاهدانه دیده شد و برای روی نیز از 75/0 تا 01/1 به ترتیب در ذرت و آفتابگردان دیده شد. بیشترین فاکتور غنی سازی مس، در آفتابگردان (42/1) و کمترین آن در شاهدانه (39/0) دیده شد. نتایج نشان داد که هیچ یک از گیاهان بررسی شده بیش‌اندوز سرب، روی و مس نبودند. اما آفتابگردان و شاهدانه توانایی بیشتری در مقایسه با ذرت و کلزا برای انباشت سرب داشتند.

چکیده کادمیم (Cd) یکی از فلزات سنگین می­باشد که از طریق ریشه گیاهان جذب شده و در بخش­های خوراکی گیاهان تجمع می­یابد و تأثیر منفیبر روی سلامت افراد جامعه می­گذارد. این مطالعه به منظور بررسی جذب و تجمع کادمیم در اندام­های مختلف تربچه در قالب طرح فاکتوریل بر پایه بلوک­های کامل تصادفی با تیمار کلرید کادمیم (0 (شاهد)، 30 ، 60 میلی­گرم در کیلوگرم خاک) و دو زمان برداشت (بلوغ تجاری(زمان اول) و یک هفته پس از بلوغ تجاری(زمان دوم)) با سه تکرار به صورت کشت گلدانی در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران به اجرا درآمد. نتایج این تحقیق نشان داد میزان تجمع کادمیم در اندام­های تربچه با افزایش غلظت کادمیم در خاک افزایش می­یابد، به طوریکه بیشترین غلظت کادمیم در بخش­های ریشه(35/79 میلی­گرم در کیلوگرم در زمان دوم)، هیپوکوتیل (36 میلی گرم در کیلوگرم در زمان اول)، پوست هیپوکوتیل(45 میلی گرم در کیلوگرم در زمان اول)، دمبرگ (75/47 میلی­گرم در کیلوگرم در زمان دوم)، برگ (4/95 میلی­گرم در کیلوگرم در زمان دوم) در غلظت 60 میلی­گرم در کیلوگرم خاک مشاهده شد. نتایج نشان داد که در تیمارکادمیم عمده تجمع مربوط به زمان اول می­باشد و با گذشت زمان در برداشت دوم تجمع کادمیم در اندام­های تربچه در حال افزایش بود. در بین اندام­های مختلف تربچه برگ­ها بیشترین تجمع کادمیم را به خود اختصاص دادند؛ بیشترین تجمع کادمیم به ترتیب در بخش­های برگ، ریشه، دمبرگ، پوست هیپوکوتیل و هیپوکوتیل می­باشد. 

چکیده این مطالعه به منظور بررسی تناسب اراضی منطقه زرین­شهر و مبارکه واقع در غرب اصفهان به روش تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) برای کاربری­های مهم منطقه انجام گرفت. برای انجام ارزیابی، ابتدا ساختار سلسله مراتبی متشکل از هدف، معیار، زیرمعیار و گزینه ایجاد شد. هدف، تعیین اولویت کاربری در هر واحد اراضی (32 واحد)، معیارها شامل تناسب خاک، تناسب اقلیم، سودآوری ناخالص، فاصله تا بازار فروش، دسترسی به شبکه آب، عواقب محیطی فیزیکی و عواقب محیطی شیمیایی و گزینه­ها نیز عبارت از کشت گندم و کشت برنج بود. برای انجام مطالعات در منطقه به روش نظارت شده در واحدهای خاک با دانش کارشناسی، 39 خاک­رخ تشریح و معیارها بررسی گردید. با استفاده از پرسشنامه­های تکمیل شده (30 پرسشنامه) توسط کارشناسان­ و نرم­افزار Expert Choice 2000، وزن­های همه فاکتورها محاسبه شد؛ سپس با ضرب مقادیر واقعی استاندارد شده همه معیارها و زیرمعیارها در وزن­های محاسبه شده، وزن نهایی هر یک از کاربری­ها مشخص شد. نتایج نشان داد که حداکثر شاخص اراضی برای گندم در واحد 3-2 به میزان 4/77 و حداقل این شاخص در واحد 9-4 و به میزان 86/18 بود. بیشترین و کمترین مقدار شاخص اراضی برای برنج نیز به ترتیب 85/26 (در واحد 10-4) و 43/7 (در واحد 11-4) محاسبه گردید. بیشترین و کمترین وزن به ترتیب متعلق به معیار تناسب اقلیم و معیار فاصله تا بازار فروش با نرخ ناسازگاری 09/0 بود. نتایج این روش نشان داد که در همه واحدهای اراضی اولویت کاربری با کشت گندم می­باشد.

چکیده توانایی باکتری افزاینده رشد گیاه سودوموناس فلورسنس در افزایش عملکرد و جذب عناصر غذایی گیاه ذرت انجام گردید. بدین منظور از موادیمانند نانوذره مزوپورسیلیسی، ورمی­کمپوست، بنتونیت و ترکیبی از این سه ماده به عنوان حامل بهره­گیری کرده و پس از نگهداری زادمایه­ها به مدت شش ماه، برای کشت گیاه زادمایه ها به دو روش مایه­زنی به خاک و بذر مورد بهره­برداری قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک­های کاملا تصادفی با سه تکرار، 3 تیمار زادمایه و 2 تیمار کودی دی آمونیوم فسفات، سوپرفسفات ساده و شاهد ( فاقد کود فسفره) به دو روش مایه­زنی به خاک و بذر انجام شد. پس از گذشت 60 روز از رشد گیاه ذرت برخی شاخص­های رشد گیاه و غلظت برخی عناصر اندام هوایی گیاه اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد زادمایه باکتری سودوموناس فلورسنس به ترتیب 74،  46 و 1/22 درصد میزان فسفر اندام هوایی، عملکرد کل و کلروفیل را به­طور معنی­داری نسبت به گیاه شاهد افزایش داد (05/0 >P) اما تفاوت معنی­داری با تیمارهای کود فسفری نشان نداد(P>0.05). زادمایه بر پایه ورمی­کمپوست توانست  به­طور معنی­داری آهن و روی  اندام هوایی را به ترتیب 114 و 6/53 درصد نسبت به گیاه شاهد افزایش دهد(05/0 >P). مقایسات ارتوگونال بین دو روش مایه­زنی به بذر و خاک نشان داد که در فاکتور فسفر اندام هوایی در رویه 5 درصد روش مایه­زنی به بذر شایسته­تر بوده و در دیگر فاکتورها تفاوتمعنی­داری بین این دو روش دیده نشد(05/0 >P).