دوره و شماره: دوره 34، شماره 2، زمستان 1390، صفحه 1-105 
مقاله پژوهشی

اثر تردد ماشین‌های برداشت بر فشردگی خاک‌های مزارع نیشکر جنوب غربی خوزستان

صفحه 1-14

چکیده به منظور بررسی اثر تردد ما‌شین‌های برداشت نیشکر در رطوبت‌های مختلف بر تغییرات جرم مخصوص ظاهری و شاخص مخروطی خاک در شرایط آب و هوایی مزارع خوزستان، این آزمایش به صورت پیمایشی در 10 مزرعه در کشت و صنعت دعبل خزائی اهواز در سال زراعی 85-84 اجرا گردید. در این آزمایش از دو نوع دروگر نیشکر آستافت چرخ لاستیکی و نیم‌زنجیری جهت برداشت نیشکر با وزن 14 تن و همچنین تراکتور مدل MF مدل 399 و دو نوع سبد حمل کششی آن به وزن‌های 10 تن و 18 تنی هر دو با دو محور جهت حمل بار استفاده گردید. قبل و بعد از انجام آزمایش، جرم مخصوص ظاهری خاک در سه عمق 5-0، 35-30 و 65-60 سانتی‌متر و شاخص مخروطی خاک از سطح خاک تا عمق 80 سانتی‌متر اندازه‌گیری گردید. نتایج بیش ترین مقدار افزایش جرم مخصوص ظاهری خاک در عمق 5-0 سانتی‌متر با 69/6 درصد نشان داد. در عمق 5-0 سانتی‌متر دروگرهای نیم‌زنجیری با 7/7 درصد افزایش در جرم مخصوص ظاهری خاک با احتمال 95 درصد تأثیر بیش تری درافزایش این شاخص در مقایسه با دروگر چرخ لاستیکی با 87/4 درصد داشت. اما در عمق 65-60 سانتی‌متر دروگر چرخ لاستیکی با افزایش 89/5 درصد در جرم مخصوص ظاهری خاک در سطح 5 درصد افزایش بیش تری را در جرم مخصوص ظاهری خاک نسبت به دروگر نیم‌زنجیری نشان داد. تغییرات جرم مخصوص ظاهری خاک در هر دو سبد حمل مشابه بود. نتایج نشان از حساسیت شدید شاخص مخروطی خاک به رطوبت داشت به ‌گونه‌ای که در دروگرهای نیم‌زنجیری که رطوبت مزارع نزدیک به ظرفیت مزرعه‌ای بود، تغییر شاخص مخروطی خاک معنی‌دار بود. به طور مشخص در تیمار دروگر نیم‌زنجیری و سبد 18 تنی و در عمق 80-60 سانتی‌متر تیمار دروگر نیم‌زنجیری و سبد 10 تنی در سطح احتمال 5% معنی‌دار بودند؛ اما در بقیه تیمارها و اعماق تفاوت‌ها معنی‌دار نبود.

مقاله پژوهشی

مقادیر و دفعات کاربرد لجن فاضلاب بر میزان غلظت قابل جذب برخی عناصر کم نیاز کاتیونی در گیاه دارویی نعناع (Mentha Pipperata

صفحه 15-28

چکیده برای مطالعه اثر کاربرد لجن فاضلاب بر میزان عناصر کم مصرف خاک و میزان غلظت این عناصر در اندام های گیاه نعناع (Mentha Pipperata)، آزمایشی در قالب طرح کرت های خرد شده با پایه بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی ساری در سه تکرار در سال 1388 انجام شد. تیمار کودی به عنوان فاکتور اصلی در پنج سطح شامل (T1= شاهد، T2=  تلفیق 20 تن لجن فاضلاب در هکتار و 2/1 کودشیمیایی،T3= 20 تن لجن فاضلاب در هکتار، T4= تلفیق 40 تن لجن فاضلاب در هکتار و 2/1 کود شیمیایی، T5= 40 تن لجن فاضلاب در هکتار) و سال های مصرف کود به عنوان فاکتور فرعی در شش سطح، A=یکسال کوددهی، B=دو سال نا متوالی کوددهی، C=دو سال متوالی کوددهی، D= سه سال نا متوالی کوددهی، E= سه سال متوالی کوددهی و F= چهار سال متوالی کوددهی بود. تیمارهای کودی قبل از کاشت اعمال شدند. نتایج به دست آمده نشان داد با افزایش سطوح و دفعات مصرف لجن فاضلاب، میزان غلظت قابل جذب عناصر میکرو در خاک و همچنین میزان غلظت این عناصر در گیاه نعناع افزایش یافت و بیش ترین آنها در تیمار 40 تن لجن فاضلاب در هکتار که سه سال و بیش تر مصرف گردیده مشاهده شد. اثرات متقابل سال های مصرف و تیمارهای کودی نیز بر میزان قابل جذب عناصر کم مصرف به جز منگنز در خاک و ریشه گیاه دارای اختلاف معنی داری بود در صورتی که در برگ گیاه فقط بر میزان منگنز اثر معنی داری داشت و بر میزان غلظت سایر عناصر کم مصرف فاقد اختلاف معنی دار بود.

مقاله پژوهشی

طراحی و ساخت یک دستگاه خودکار جهت بسته‌بندی میوه‌های کروی شکل

صفحه 29-40

چکیده هدف از این تحقیق طراحی و ساخت یک دستگاه خودکار است، به طوریکه بتواند میوه‌ را از مکان مشخصی، با حداقل آسیب به بافت میوه، به مکان دیگر انتقال داده و در جعبه­ای مخصوص قرار دهد. این دستگاه از یک مکانیزم یک درجه آزادی بازو که یک گریپر بر روی آن نصب گردیده و یک مکانیزم دو درجه آزادی سینی تشکیل شده است. مکانیزم بازو وظیفه جابه جا کردن گریپر در یک مسیر مشخص کمانی شکل را بر عهده دارد و برای این منظور از یک مکانیزم چهارمیله­ای صفحه­ای که توسط یک موتور الکتریکی به حرکت وادار می­شود استفاده شده­است. گریپر نیز وظیفه برداشتن و رها کردن میوه را در نقاط ابتدایی و انتهایی مسیر حرکت بر عهده دارد که حرکت و زمان بندی مناسب آن توسط یک بادامک اجرا می­شود.  مکانیزم صفحه ای (سینی) به گونه­ای طراحی می شود که حرکتی با دو درجه آزادی ایجاد کرده و بتواند حفره جعبه ها را در محل رها شدن میوه توسط گریپر قرار دهد. دو سکوی متحرک با دو حرکت مستقل در راستاهایی عمود بر یکدیگر این حرکت را امکان پذیر می سازند. در نهایت، سامانه کنترل الکترونیکی برای کنترل حرکت بخش های مختلف دستگاه، صدور فرامین لازم و اجرای زمان بندی حرکتی مناسب طراحی و ساخته شد. آزمایش­هایی به منظور مشاهده عملکرد گریپر، بازو وسینی در کنار یکدیگر انجام گرفت. در این آزمایش ها از میوه‌ سیب با شکل های کشیده1، مخروطی2 و کروی3 استفاده شد. در این بررسی ها مشخص شد که عملکرد دستگاه در مورد سیب ‌های کشیده نسبت به دیگر شکل ها  مؤثر‌تر است. 

مقاله پژوهشی

حرکت شکل های مختلف نیتروژن در خاک تحت تاثیر مقادیر مختلف کود اوره در سیستم کودآبیاری ذرت در شمال خوزستان

صفحه 41-53

چکیده نیتروژن از جمله عناصر اصلی مورد نیاز گیاهان و مؤثر در حاصل‏خیزی خاک است. میزان نیتروژن قابل دسترس خاک در اکوسیستم‏های کشاورزی در نتیجه جذب نیترات و آمونیوم توسط گیاهان و میکروب‏های خاک، اتلاف از طریق آبشویی، نیترات زدایی و تصعید تغییر می‏کند. میزان مصرف کود تأثیر زیادی بر حرکت نیتروژن و سرنوشت آن در خاک دارد. به منظور بررسی تأثیر مقادیر مختلف کود اوره برحرکت و توزیع سه فرم نیتروژن (نیترات، آمونیوم و نیتروژن کل)خاک،آزمایشی در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی به صورت کرت‏های یک بار خرد شده با سه تکرار در مرکز تحقیقات صفی آباد دزفول انجام گرفت. تیمارها شامل سه سطح کودی 150، 225 و 300 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بود کهدر دو مرحله یعنی پس از کشت و مرحله 6 تا 8 برگی ذرت به روش کودآبیاری در اختیار گیاه قرار گرفت. نمونه‏های خاک 8 تا 10 روز قبل و پس از هر کودآبیاری از عمق‏های 30-0 ،60-30 ،90-60 و 120-90 سانتی‏متر برداشت شد و غلظت نیترات و آمونیوم آن‏ها به روش تقطیر بخار آب و غلظت نیتروژن کل با استفاده از دستگاه کجلدالاندازه گیری شد. نتایج نشان داد که مصرف کود، باعث افزایش غلظت نیترات و نیتروژن کل خاک شد به طوری که بیش ترین افزایش در تیمار 300 کیلوگرم نیتروژن در هکتار بود. سنگینی بافت خاک، جرم مخصوص ظاهری بالا و آبیاری بهینه حرکت نیترات به لایه های زیرین خاک را محدود نمود و بیش ترین غلظت نیترات در لایه 30-0 سانتی متری خاک مشاهده شد. غلظت آمونیوم در خاک به وسیله میزان کود تحت تاثیر قرار نگرفت و تغییرات آن در طول نیمرخ خاک نامنظم بود.

مقاله پژوهشی

بررسی واکنش های جذبی آفت کش لیندین در رسوبات رودخانه ی کارون (بازه اهواز-خرمشهر)

صفحه 55-68

چکیده سموم پس از کاربرد میتوانند بهوسیلهی آبشویی به آبهای زیرزمینی و از طریق روان آب های تولیدی به آبهای سطحی برسند و رسوبات رودخانه ها مقصد نهایی این مواد میباشند. هدف از این تحقیق تعیین پتانسیل جذب رسوبات رودخانه کارون برای آفتکش لیندین و همچنین بررسی نقش برخی پارامتر های فیزیکی و شیمیایی رسوبات در میزان جذب لیندین بود. نمونه برداری از آب و رسوبات رودخانه در دو فصل پر آبی و کم آبی از پل پنجم اهواز تا خرمشهر انجام شد. نتایج نشان داد شوری آب و رسوبات رودخانه کاروناز اهواز به سمت خرمشهر روند افزایشی مشهودی را داشت. رسوبات دارخوین دارای بیش ترین درصد ماده آلی(45/2) و درصد رس (8/30) و پل پنجم اهواز دارای کم ترین درصد ماده آلی و رس به ترتیب 49/0 و 1/2 را دارا هستند. ضریب جذب معادله فروندلیچ  (kf)لیندین در رسوبات دارخوین بیش ترین ( 5/195میلی گرم بر کیلو گرم) و در ایستگاه پل پنجم اهواز کم ترین میزان ( 5/81 میلی گرم بر کیلو گرم) بود. همچنین بیش ترین و کم ترین ضریب حداکثر جذب معادله لانگ مویر (b) در رسوبات به ترتیب مربوط به دارخوین ( 340 میلی گرم بر کیلو گرم) و پل پنجم اهواز (140 میلی گرم بر کیلو گرم) شد. در ضمن ارتباط معنیداری بین میزان جذب لیندین با درصد مواد آلی و رس رسوبات به دست آمد.

مقاله پژوهشی

اثرات شوری آب آبیاری، نیتروژن و محلول‌پاشی با کلرورکلسیم بر عملکرد و شاخص-های رشد گیاه فلفل (Capsicum annuum L.)

صفحه 69-84

چکیده به منظور بررسی تأثیر شوری آب آبیاری، نیتروژن و محلول‌پاشی با کلرورکلسیم بر شاخص‌های رشد و عملکرد گیاه فلفل آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار  و در هر تکرار سه عدد گلدان در سال 1389 به صورت گلخانه‌ای در مرکز تحقیقات کشاورزی زنجان اجرا شد. در این مطالعه چهار سطح شوری (7/0، 5/1، 3 و 6 دسی زیمنس بر متر) از منبع کلرورسدیم، چهار سطح نیتروژن (صفر، 75، 150، 300 میلی‌گرم در کیلوگرم) از منبع اوره و دو سطح محلول‌پاشی (عدم محلول‌پاشی و محلول‌پاشی با غلظت دو گرم در لیتر از منبع کلرورکلسیم ) مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که شوری بر عملکرد، تعداد میوه، طول و قطر میوه، وزن خشک ریشه، ارتفاع بوته و وزن خشک برگ و میوه تأثیر معنی‌داری داشت و با افزایش سطوح شوری این فاکتورها کاهش یافتند. با افزایش سطوح نیتروژن، عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه افزایش یافتند اگرچه نیتروژن بر طول و قطر میوه تأثیر معنی‌داری نداشت. محلول­پاشی با کلرورکلسیم بر عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه تأثیر معنی‌داری نداشت. اثر متقابل شوری و نیتروژن بر میزان عملکرد فلفل تأثیر معنی‌داری در سطح یک درصد ایجاد کرد، به طوری که در شوری های 7/0 و 5/1 دسی زیمنس بر متر با افزایش سطوح نیتروژن مصرفی عملکرد افزایش یافت، ولی در شوری 3 دسی زیمنس بر متر با افزایش سطوح نیتروژن مصرفی تا سطح 150 میلی‌گرم در کیلوگرم، عملکرد افزایش و با مصرف بیش تر آن کاهش یافت. در شوری 6 دسی زیمنس بر متر نه تنها عملکرد با مصرف نیتروژن افزایش نیافت؛ بلکه این صفت نسبت به تیمار شاهد کاهش قابل توجهی داشت. 

مقاله پژوهشی

بررسی کارایی و سطوح مناسب ورمی کمپوست و کمپوست زباله شهری در جذب عناصر غذایی و عملکرد کلزا تحت شرایط تنش خشکی

صفحه 85-96

چکیده به منظور تعیین کارایی و سطوح مناسب مصرف کودهای زیستی کمپوست زباله شهری و ورمی کمپوست بر دسترسی گیاه کلزا به عناصر غذایی، رشد و عملکرد آن تحت شرایط تنش خشکی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. تیمارها عبارتند از آبیاری در سه سطح: بدون تنش، تنش ملایم و تنش شدید و سطوح مختلف کمپوست و ورمی کمپوست در پنج سطح شامل: عدم کاربرد کود زیستی (شاهد)، کاربرد دو و چهار درصد کمپوست زباله شهری و کاربرد دو و چهار درصد ورمی کمپوست بودند. نتایج نشان داد که اثر سطوح آبیاری و کود زیستی بر جذب عناصر، رشد و عملکرد گیاه معنی دار بود، همچنین اثر متقابل آبیاری در کود زیستی نیز برای تمامی صفات به جز نیتروژن و روی معنی دار شد. نتایج مقایسه میانگین نیز نشان داد که تنش ملایم و شدید باعث کاهش درصد نیتروژن، فسفر، آهن، و عملکرد دانه کلزا و افزایش درصد پتاسیم و سدیم در اندام هوایی نسبت به بدون تنش گردید. تیمار چهار درصد ورمی کمپوست در شرایط بدون تنش، تنش ملایم و شدید سبب افزایش زیتوده، عملکرد و جذب عناصر غذایی به جز عنصر روی نسبت به سایر تیمارها شد. در کل می توان نتیجه گرفت که کودهای زیستی و بویژه ورمی کمپوست نقش مثبتی در رشد و عملکرد گیاه در شرایط تنش خشکی دارند.

مقاله پژوهشی

بررسی تاثیر مخلوط‌های مختلف بیواتانول- بنزین بر مشخصه‌های عملکردی موتور اشتعال جرقه‌ای

صفحه 97-105

چکیده در این تحقیق مشخصه­های عملکردی یک موتور اشتعال جرقه­ای با استفاده از سوخت­های ترکیبی بیواتانولبنزین مورد بررسی قرار گرفت. بیواتانول با نسبت­های 0، 10، 20، 30، 40 و 50 درصد حجمی با بنزین مخلوط گردید و در شش سرعت موتور ( 2000، 2500، 3000، 3500، 4000 و 4500 دور در دقیقه) با سه تکرار به صورت آزمایش های فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی آزمایش و مشخصه­های عملکردی موتور برای سوخت­های ترکیبی نسبت به بنزین مقایسه شد. نتایج تست موتور نشان داد که اضافه کردن اتانول به بنزین، گشتاور، توان ترمزی و بازده حرارتی را به طور معنی داری افزایش می­دهد. بعلاوه مصرف سوخت ویژه ترمزی  در سوخت 10E کاهش و در 50E افزایش یافت. همچنین مشخص شد که افزودن 10% بیواتانول به بنزین بهترین نتیجه را روی گشتاور ،توان ترمزی و مصرف سوخت ویژه ترمزی در تمام سرعت ها دارد.