مهندسی زراعی

چکیده در اثر فرسایش، عناصر غذایی مورد نیاز گیاه از بین رفته، حاصلخیزی خاک کاهش می­یابد و در نتیجه از میزان تولید و کیفیت محصول کاسته می‌شود. تحقیق حاضر به‌منظور بررسی تأثیر سیستم‌های خاک‌ورزی و کاشت در سطوح شیب‌دار بر میزان فرسایش خاک و عملکرد گندم دیم، طی سال‌های 1386 تا 1387 در استان کرمانشاه انجام گردید. این آزمایش، به صورت کرت‌های نواری خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی، شامل شیب در دو سطح (6 تا 8 و 10 تا 12 درصد) و تیمارهای خاک‌ورزی مرسوم، کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی به همراه روش‌های کاشت مرسوم، کاشت با خطی‌کار موازی با شیب و عمود بر شیب با سه تکرار در کرت‌های به طول 14 و عرض 4 متر انجام گردید و نتایج نشان داد که میزان روان­آبدر شیب 6 تا 8 درصد، 19/14020 لیتر در هکتار بود؛ که با افزایش شیب به 10 تا 12 درصد، به02/15251 لیتر در هکتار افزایش یافت. مقدار رسوب ایجاد شده در شیب 6 تا 8 درصد، 10854 و در شیب 10 تا 12 درصد، 12103 کیلوگرم در هکتار بود. تیمار گاوآهن قلمی و پنجه‌غازی اثر معنی‌داری بر عملکرد دانه داشت به ‌طوری که با میانگین عملکرد 1010 کیلوگرم در هکتار نسبت به تیمار گاوآهن برگردان­دار و پنجه‌غازی با عملکرد 845 کیلوگرم در هکتار برتر بود.تیمار بی خاک ورزی با میانگین عملکرد 960 کیلوگرم در هکتار تفاوت معنی داری با دیگر تیمار های خاک­ورزی  نداشت.

چکیده بقایای گلاب­گیری که مواد جانبی کارخانه­های گلاب­گیری، روغن­کشی و اسانس­گیری از گل می­باشند، اغلب استفاده خاص صنعتی نداشته و به عنوان پسماند گیاهی به خاک افزوده می شوند. در این پژوهش که در تابستان 1389 انجام شد، اثر افزودن بقایای گلاب­گیری گل محمدی همان سال در نسبت­ها و اندازه­های مختلف به خاک  بر روی مقاومت مکانیکی خاک، روند کاهش رطوبت، قابلیت نگهداری آب، روند رشد ساقه و ریشه گیاه جو مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش­ها در یک طرح فاکتوریل 3×3 با سه تکرار انجام شدند. در این طرح درصد وزنی بقایای خشک در سه سطح 4%، 8% و 12% و اندازة ذرات بقایا در سه سطح با مش­های 6، 16 و 20 استفاده گردید. نتایج نشان داد که با افزایش درصد وزنی بقایا، رطوبت بیش­تری در خاک حفظ شده و روند کاهش رطوبت از روز دوم به بعد به صورت خطی است. اندازه ذرات در مش­های آزمایش شده تاثیر چندانی بر مقدار حفظ رطوبت نداشت. مقاومت مکانیکی خاک در ده روز اول در تمام تیمارهای تقریباً ثابت بود؛ ولی بعد از آن با افزایش درصد بقایا و  اندازه ذارت مقاومت کاهش یافت.  طول ساقه­ها و ریشه­ها با تغییر درصد بقایا و اندازه ذرات روند مشخصی را نشان ندادند؛ اما رشد ریشه بیشتر تحت تاثیر اندازه ذرات قرار گرفت. در این پژوهش روند تغییرات رطوبت خاک به صورت تابعی خطی از زمان، درصد وزنی بقایا و اندازه ذرات مدل­سازی گردید. مدل به­دست آمده انطباق بسیار بالایی با داده­های آزمایشگاهی داشت (0/98=R²).

چکیده در ایران اکثر حوضه­های آبخیز، بویژه حوضه­های کوهستانی، فاقد ایستگاه­های اندازه­گیری به تعداد کافی می­باشند و گاهی ایستگاه­ها برای طولانی مدت فاقد آمار هستند. به­دلیل محدودیت دسترسی به داده­های هیدرولوژیک کافی، مدل­سازی حوضه­ها نقش مهمی درتوسعه منابع دارد. درمطالعه حاضر، توانایی مدلSWAT به منظور شبیه­سازی جریان  رودخانه مارون در زیر حوضه آبخیز سد مارون (ایدنک) بررسی شد. واسنجی و آنالیز حساسیت مدل با استفاده از برنامهSUFI-2  انجام پذیرفت. مدل با استفاده از اندازه­گیری­های شدت جریان در سال­های 2006-1994 در ایستگاه ایدنک واسنجی و اعتبارسنجی گردید. درمرحله واسنجی رواناب ماهانه، ضرایب NS، R²،p-factor  و d-factor در خروجی حوضه به ترتیب 63/0، 73/0، 59/0 و 23/1 ودر مرحله اعتبارسنجی، مقادیر 70/0، 75/0، 67/0و 05/1 به­دست آمد. نتایج کلی شبیه­سازی نشان داد که مدل SWAT می­تواند ابزار مناسبی در رابطه با شبیه­سازی شدت جریان رودخانه باشد.

چکیده تخمین میزان فرسایش خاک و بار رسوب در حوزه­های آبخیز از جمله مهم­ترین اطلاعاتی هستند که برای عملیات حفاظت خاک و آب مورد استفاده قرار می­گیرند. به دلیل مشکلات و محدودیت­های موجود در روش­ها و مدل­های برآورد فرسایش خاک و رسوب، استفاده از روشی که بتواند با کم­ترین هزینه و صرف وقت، با دقت بالا و به سهولت میزان فرسایش و رسوبرا برآورد کند، بسیار مهم به نظر می­رسد. هدف از تحقیق حاضر برآورد فرسایش و رسوب در اراضی تپه ماهوره­ با قابلیت مرتع است که به علت افزایش روز افزون جمعیت و دست­یابی به غذای بیش­تر تحت کشت قرار گرفته­اند و نیز بررسی توانایی سزیم- 137 در برآورد فرسایش و رسوب در اراضی کشاورزی پایین دست آن می­باشد. در این مطالعه، با استفاده از سزیم- 137 در حوزه آبخیز ریمله که در آن تبدیل گسترده کاربری­ها رایج است فرسایش خاک برآورد گردید. به کمک عکس­های هوایی با مقیاس  و نقشه توپوگرافی در مجموع 17 ترانسکت روی اراضی شامل 11 ترانسکت روی اراضی تپه ماهوری (از نوع مرکب با شیب 5 تا 50 درصد) و 6 ترانسکت در دشت­های دامنه­ای (از نوع یکنواخت با شیب 2- 8 درصد) مشخص شد و نمونه­برداری خاک و مطالعه خصوصیات سطحی در آنها به­عمل آمد. هم­چنین در شیب­های مرکب (شامل بالای شیب، شانه شیب، شیب برگشتی، پای شیب و پنجه شیب) و یک­نواخت (شامل قسمت­های فوقانی، میانی، تحتانی) بسته به طول شیب بین 2 تا 7  نمونه برای برداشت نمونه خاک سطحی (27- 0 سانتی­متری) حفر گردید و سزیم- 137 آن­ها توسط دستگاه اسپکترومتر اشعه گاما اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که میزان متوسط فرسایش خاک در موقعیت­های شیب مرکب بالای تپه، شانه شیب، و شیب برگشتی به­ترتیب 74/31، 28/66 و77/46 و در موقعیت­های شیب یکنواخت به­ترتیب 60/78، 47/54 و 54/79 تن در هکتار در سال است. میزان رسوب­گذاری در مناطق غیر فرسایشی (پنجه شیب) 27/64 تن در هکتار در سال و در موقعیت پای شیب انباشت خاک غالب تر از فرسایش خاک بود. به­طور کلی می­توان نتیجه گرفت به­ کار­گیری روش اندازه­گیری سزیم-137 می­تواند به­عنوان یک روش سریع و با دقت مناسب برای برآورد فرسایش و رسوب به­کار گرفته شود.
 

چکیده شوری خاک محیط تنش­زایی را برای ریزجانداران خاک ایجاد می­کند و باعث کاهش تعداد و فعالیت آن­ها  می­گردد. هدف از انجام این پژوهش بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری بر برخی شاخص­های میکروبی خاک و نیز  بررسی تأثیر دو نوع باکتری مقاوم به شوری بر مقدار این شاخص­ها در خاک می­باشد. 35 جدایه از خاک­های ریزوسفری شور جدا شده و توانایی آن­ها برای رشد در غلظت­های 0 تا 600 میلی­مولار نمک ارزیابی شد. از بین   آن­ها 2 جدایه به­عنوان باکتری مقاوم به شوری انتخاب شدند که جزء جنس­های باسیلوس سابتیلیس و کورینه­باکتریوم گلوتامیکوم شناخته شدند. آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو عامل شوری در 4 سطح (2، 4، 8 و 12 دسی­زیمنس برمتر) و باکتری در سه سطح ( بدون تلقیح، تلقیح شده با باسیلوسسابتیلیس و تلقیح شده با           کورینه­باکتریوم گلوماتیکوم) در گلخانه اجرا گردید. گیاه کشت شده جو می­باشد. سطوح مختلف شوری در خاک با اضافه کردن مخلوطی از نمک­ها شامل کلرید­سدیم، کلرید­­کلسیم و کلرید­منیزیم ایجاد گردید. پس از 8 هفته مقدار تنفس خاک، کربن زیتوده میکروبی و ₂qCo  در خاک اندازه­گیری شدند. نتایج تجزیه آماری نشان داد که تأثیر سطوح شوری بر این شاخص­ها معنی­دار (001/0 P< ) شد. تلقیح باکتری در سطوح مختلف شوری به طور معنی­داری باعث افزایش تنفس خاک (05/0 P< ) و کربن زیتوده میکروبی (001/0 P< ) و کاهشqCO₂ (001/0 P< ) در خاک گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که باکتری­هایریزوسفری مقاوم به شوری، آثار منفی شوری بر شاخص­های میکروبی خاک را کاهش دادند.

چکیده افزایش غلظت گازهای گلخانه­ای باعث ایجاد اثر گلخانه­ای در کره زمین و گرم­تر شدن هوای آن شده است. در این میان،  CO₂یکی از مهم­ترین گازهای سهیم در این فرایند می­باشد. هدف از این تحقیق بررسی اثر روش­های خاک­ورزی و آبیاری بر میزان تصاعد CO­­₂ از خاک به اتمسفر در مراحل رویشی گندم با روش اتاقک بسته و کروماتوگرافی گازی می­باشد. روش­های خاک­ورزی و آبیاری شامل خاک­ورزی حفاظتی، خاک­ورزی مرسوم، آبیاری غرقابی و آبیاری نشتی بود، این آزمایش با استفاده از طرح آزمایشی کرت­های یک بار خرد شده در زمان و از طریق تجزیه مرکب، با سه تکرار و پوشش 45% بقایای سطحی، با 6 مرحله نمونه­گیری از گازهای خاک، در سال زراعی 1389، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان انجام شد. اندازه­گیری مقدار آب آبیاری با روش سیفون مستغرق انجام شد. نتایج نشان داد که میزان تصاعدگاز  CO₂تحت تاثیر سیستم­های خاک­ورزی و آبیاری می­باشد. در خاک­ورزی مرسوم بدلیل به­هم­ خوردگی بیش­تر خاک، تصاعد گاز برای CO₂، تا میزان 67% افزایش یافت. تحت آبیاری غرقابی میزان تصاعد گازCO₂  نسبت بهسیستم آبیاری نشتی تا 33% افزایش نشان داد (0/05≤p). خاک­ورزی حفاظتی توام با آبیاری نشتی کم­ترین (0/05≤p)میزان تصاعد دی­اکسیدکربن (مقدار آن 1143 میلی­گرم در مترمکعب) را داشت. در صورتی که خاک­ورزی مرسوم- آبیاری غرقابی، با متوسط 2592 میلی گرم در متر مکعب بیشترین مقدار CO₂ را تولید نمود (0/05≤p).

چکیده ایران با تولید بیش از 90% زعفران دنیا بزرگترین تولید کننده این محصول به شمار می‌رود. تکثیر این گیاه به دلیل عقیم بودن، توسط کاشت پیازهای آن امکان پذیر است. یکی از مشکلات اساسی تولید زعفران، افت شدید عملکرد به دلیل کاشت پیازهای کوچک است. در این تحقیق دستگاه جدیدی برای اندازه‌بندی پیاز‌های زعفران طراحی و ساخته شده است. دستگاه مورد نظر عبارت است از استوانه ‌دواری که در تمام مساحت جانبی آن از شیارهای طولی با فواصل قابل تنظیم استفاده شده است. این شیارها محل عبور پیاز‌های کوچک بوده و فاصله بین آنها  بر اساس مطالعه خواص فیزیکی پیاز‌ها تعیین شدند. پارامترهای مؤثر در عملکرد دستگاه عبارت از سرعت دورانی استوانه(n)، شیب طولی استوانه(α) و نرخ تغذیه(q) بودند. برای تعیین مقادیر بهینه هر یک از این پارامترها از روش سطوح پاسخ (RSM) استفاده شد. نتایج آزمایش­ها بهینه‌سازی نشان داد که دستگاه در سرعت دورانی 85/33 دور بر دقیقه، شیب استوانه 4 درجه و نرخ تغذیه 1/340 کیلوگرم بر ساعت می‌تواند پیاز‌های زعفران را با دقت 79% جداسازی نماید. 

چکیده به­منظور بررسی تأثیر کاربرد متوالی 3 و 5 دورة کمپوست زباله شهری با و بدون کودشیمیایی NPK بر میزان عناصر کم مصرف جذب شده توسط اندام­های مختلف گندم، آزمایشی با طرح بلوک کامل تصادفی در قالب اسپلیت پلات در 4 تکرار  به­صورت گلدانی در سال زراعی 1388 اجرا گردید. در این طرح فاکتور اصلی 6 سطح کودی شامل: شاهد ( بدون مصرف کمپوست و کود شیمیایی)، کود شیمیایی طبق آزمون خاک (200 کیلوگرم اوره، 150 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل و 100کیلوگرم سولفات پتاسیم درهکتار) و 4 سطح کمپوست زباله شهری (20 و40 تن در هکتار بدون کود شیمیایی و همراه با نصف کود شیمیایی مورد نیاز خاک) و فاکتور فرعی کاربرد 5 و 3 دوره متوالی می­باشد. نتایج نشان داد که با افزایش مقدار و دوره­های مصرف کمپوست زباله شهری، غلظت روی و منگنز جذب شده در برگ پرچم و اندام هوایی گندم افزایش یافت که بالاترین میزان آن­ها با مصرف 5 دورة متوالی40 تن کمپوست غنی شده با نصف کودشیمیایی پایه به­دست آمد. همچنین با افزایش مقدار مصرف کمپوست، غلظت آهن برگ پرچم افزایش یافت. در دانه گندم نیز، بالاترین غلظت روی، آهن و منگنز با کاربرد 5 دورة متوالی40 تن کمپوست غنی شده با نصف کود شیمیایی پایه در خاک حاصل شد. ضمناً، با افزایش مقدار مصرف کمپوست زباله شهری در خاک، مقدار جذب مس توسط برگ پرچم، اندام هوایی و دانه گندم افزایش یافت و اثر دفعات مصرف کمپوست فقط در دانه گندم دیده شد.