ارزیابی توابع انتقالی به منظور برآورد درصد سدیم تبادلی در خاک های دشت سیستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموحته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی علوم خاک، دانشگاه زابل

2 دانشیار گروه مهندسی علوم خاک، دانشگاه زابل

3 مربی گروه مهندسی علوم خاک، دانشگاه زابل

چکیده

شناخت تغییرات درصد سدیم تبادلی (ESP) و اطلاع از مقدار آن در خاک­های سدیمی یا شور و سدیمی جهت برآورد مقدار مواد اصلاح‌کننده و مدیریت اراضی، امری ضروری است. اندازه­گیری این ویژگی به دلیل اینکه اندازه­گیری ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) مشکل و زمان­بر است، پر هزینه و همراه با خطا می­باشد. از این رو ارائه روشی که بتوان با استفاده از شاخص سهل­الوصول دیگری بطور غیر­مستقیم ESP را بدست آورد بسیار بهینه و اقتصادی است. در تحقیق حاضر بدین منظور تعداد 296 نمونه خاک از سطح دشت سیستان جمع­آوری و ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی آنها اندازه­گیری شد. ESP خاک، با استفاده از شبکه‌های عصبی مصنوعی (RBF و MLP) و سیستم نروفازی (ANFIS) مدل­سازی و نتایج حاصله با روش­ رگرسیون خطی چند متغیره مقایسه گردید. نتایج بیانگر عملکرد ضعیف (50/0R2 ≤  و 34/4RMSE ≥ ) معادلات رگرسیون خطی در راستای برآورد ESP  بود. با این حال، سیستم ANFIS با تعداد ورودی­های کمتر ( ECوpH ) نتایج بهتری را نسبت به سایر روش‌های بکارگرفته شده ارائه داد (34/2RMSE=  و81/0  R2=) و با افزودن تعداد ورودی­ها از دقت سیستم نروفازی کاسته شد (2/4RMSE=  و71/0 R2=). در صورتی­که، شبکه عصبی RBF با افزایش تعداد ورودی­ها عملکردی مطلوب (85/2RMSE= و 80/0 R2=) نشان داد. نتایج آنالیز حساسیت نیز با استفاده از روش ارتباط وزنی، به ترتیب نشان دهنده اهمیت بیشتر هدایت الکتریکی، اسیدیته، درصد ذرات رس و جرم مخصوص ظاهری در توجیه تغییرپذیری ESP منطقه بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating Pedotransfer Functions for Estimating ESP in the Soils of Sistan Plain

نویسندگان [English]

  • M. Hashemi 1
  • A. Gholamalizadeh Ahangar 2
  • A. Shabani 3